ผศ.สุจยา ฤทธิศร อาจารย์ประจำสาขาวิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี คิดค้นการผลิตกระดาษจากกาบกล้วยน้ำว้าด้วยวิธีชีวภาพ ที่สามารถเก็บไว้ได้นานโดยกระดาษไม่เหลืองและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

เนื่องจากกระบวนการผลิตกระดาษในเชิงหัตกรรมจะใช้สารเคมีในกระบวนการผลิต คือใช้โซเดียมไฮดรอกไซด์ในการแช่และต้มเยื่อกระดาษ และไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ใช้ในการฟอกเยื่อกระดาษ สารเคมีทั้งสองตัวนี้จะเป็นตัวทำให้กระดาษที่ได้ขาวสว่าง เนื่องจากเกิดการทำปฏิกิริยากับลิกนิน ทำให้ปริมาณลิกนินในเยื่อกระดาษลดลง แต่การใช้โซเดียมไฮดรอกไซด์ ถึงแม้จะทำให้ปริมาณลิกนินในเยื่อลดลง ในทางกลับกันผลผลิตเยื่อที่ได้ก็จะมีค่าลดลงเช่นกัน นอกจากนั้นเมื่อสิ้นสุดกระบวนการต้มเยื่อ น้ำทิ้งที่ได้จะมีส่วนประกอบของโซเดียมที่อยู่ในรูปเกลือต่างๆ สารประกอบคาร์โบไฮเดรต และลิกนิน สารต่างๆเหล่านี้เมื่อถูกปล่อยลงในน้ำทิ้งก็จะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม อีกทั้งปฏิกิริยาของไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ที่ใช้ในการฟอกเยื่อกระดาษก็เป็นแต่เพียงการทำให้ลิกนินก่อให้เกิดสีแตกตัวเท่านั้น ไม่ใช่เป็นการกำจัดลิกนิน เจ้าตัวลิกนินนี้เอง ที่จะทำให้กระดาษกลับเป็นสีเหลืองได้โดยง่าย นอกจากนี้การผลิตกระดาษด้วยวิธีการทางเคมีจากโซเดียมไฮดรอกไซด์จะมีผลต่อคุณภาพของกระดาษที่ได้มีความแข็งกระด้าง หยาบและไม่เรียบ

ด้วยเหตุนี้เอง ผศ.สุจยา ฤทธิศร จึงหันมาสนใจผลิตกระดาษด้วยวิธีทางชีวิภาพซึ่งเป็นการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม โดยผศ.สุจยาเปิดเผยว่า การผลิตกระดาษด้วยวิธีชีวภาพเป็นการใช้เชื้อจุลินทรีย์หมักกับวัตถุดิบ เพื่อย่อยสลายลิกนินในพืชแทนการใช้สารเคมีพวกโซเดียมไฮดรอกไซด์ ทำให้สามารถเพิ่มคุณภาพของกระดาษได้ดียิ่งขึ้น และช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากสารเคมี

นอกจากนั้นเจ้าของผลงานยังได้เปิดเผยถึงวิธีการผลิตอีกด้วยว่า เริ่มจากนำต้นกล้วยน้ำว้ามาสับเป็นชิ้นๆขนาดประมาณ 6×3เซ็นติเมตร จากนั้นนำไปอบให้แห้งที่อุณหภูมิ 60 องศาเซลเซียส 1 คืน(24 ชั่วโมง) จากนั้นนำไปแช่น้ำให้อิ่มตัว นำไปฆ่าเชื้อ หมักที่อุณหภูมิ 30 องศาเซลเซียสโดยเติมเชื่อรา T.viride ที่เพาะไว้ลงไปบ่ม จากนั้นก็นำไปฆ่าเชื้อราและเข้าสู่กระบวนการผลิตกระดาษต่อไป

Environmentally Friendly Paper Making Process

Assist. Prof. Sujaya Rittisorn, Biology Department’s faculty member at Rajamangala University of Technology Thanyaburi, invented an organic fermentation process for producing paper from the leaf sheaths of banana trees. The final paper product is environmentally friendly and will not turn yellow over time.

“In an industrial production process, sodium hydroxide and hydrogen perdroxide are used to soften and bleach the wood pulp, respectively. These two chemicals give us bright, white paper sheets, by reducing the amount of lignin (natural binding agent found in plant cellulose) in the pulp. However, the waste water from this process contains components of sodium, carbohydrate, and lignin, which are hazardous to the environment,” Sujaya said.

“The chemical reactions from hydrogen peroxide in the bleaching process doesn’t completely eliminate lignin, which is the main ingredient that causes paper to turn yellow over time. Paper produced using the chemical process also has a rough quality,” she added.

With these limitations, Sujaya turned to the organic fermentation process, which is more environmentally friendly. “In this process, lignin is dissolved during the fermentation of raw ingredients, without using sodium hydroxide. This process is more environmentally friendly and yields better quality paper,” she said.

The organic paper making process uses T. viride mold in the fermentation process, which eats up much of the lignin, thus reducing the amount of hydrogen peroxide necessary in bleaching. “The final product yields a higher brightness rating than those produced in the industrial process, in addition to a tougher, softer quality, without turning yellow over time,” Sujaya said.